Psychoterapia Gestalt

Psychoterapia Gestalt
Psychoterapia Indywidualna
Psychoterapia Pary
Psychoterapia Grupowa

Kluczowe pojęcia w praktyce psychoterapii Gestalt to: świadomość, dialog, pole i eksperyment.

Świadomość
Poszerzanie świadomości klienta to nadrzędny cel psychoterapii Gestalt. Trudności, z którymi się borykamy najczęściej wynikają z braku wiedzy o ich prawdziwych przyczynach. Często są to zablokowane i niewyrażone emocje związane z trudnymi doświadczeniami sprzed lat (na przykład nigdy niewyrażony żal po stracie). Dotarcie do nich i stworzenie warunków do ich wyrażenia pozwala uwolnić się od ich obciążającego wpływu. Pracując na rzecz pozyskania tej wiedzy, terapeuta koncentruje się na chwili obecnej, wychodząc z założenia, że zarówno wspomnienia minionych sytuacji i emocji jak i fantazje i wyobrażenia na temat przyszłości są zawsze przeżywane tu i teraz. Podobnie doświadczamy swego ciała, które z natury rzeczy istnieje tylko w chwili teraźniejszej. Z tego powodu terapeuci Gestalt często odwołują się do doznań w ciele. Droga do uświadomienia, to w pewnym sensie wyprawa w nieznane. Decyzja o tym, w którą stronę i jak daleko klient zechce się udać, należy do niego. Terapeuta tworzy bezpieczne warunki i służy wsparciem w odkrywaniu samego siebie przez klienta.

Dialog
Dialog rozumiany jest jako wzajemna wymiana myśli i uczuć między klientem i terapeutą. Terapeuta nie przybiera pozy eksperta, który na podstawie pogłębionego wywiadu, oferuje porady, bądź zna sposób, jak naprawić klienta. Jest raczej ekspertem od rozmowy. W trakcie spotkań poszerza także własną świadomość związaną z klientem i w stosownych chwilach i zakresie udostępnia wiedzę o swoich przeżyciach i myślach. Dialogowi w terapii Gestalt przyświeca stworzona przez Martina Bubera idea spotkania Ja-Ty, które polega na prawdziwym, autentycznym spotkaniu dwóch osób, które traktują się wzajemnie w sposób podmiotowy. Takie spotkanie owocuje stworzeniem relacji terapeutycznej, która bez względu na modalność w jakiej pracuje terapeuta uchodzi za jeden z podstawowych czynników leczących w psychoterapii.

Pole
Zgodnie z respektowaną przez gestaltystów teorią pola uwaga terapeuty i klienta kierowana jest nie tylko na jednostkę, lecz na cały kontekst w jakim dana osoba funkcjonuje. Pełne zrozumienie klienta możliwe jest jedynie z uwzględnieniem jego kontekstu kulturowego, rodzinnego, społecznego, wraz z czynnikami, które te obszary tworzą i kształtują. Psychoterapeuci Gestalt wychodzą z założenia, że wszystkie elementy pola są powiązane ze sobą i mają wzajemny wpływ na siebie, wszystkie są potencjalnie tak samo ważne. Pole można rozumieć jako środowisko, w którym zachodzą intrapsychiczne (związane ze świadomością i wewnętrznym doświadczeniem) i interpsychiczne (czyli relacyjne, znajdujące wyraz między innymi w dialogu) procesy każdej osoby.

Eksperyment
Eksperymentowanie, to jeden ze znaków rozpoznawczych psychoterapii Gestalt. Wraz z dialogiem jest to jedno z podstawowych narzędzi pracy psychoterapeuty. Eksperymentowanie służy poszerzeniu świadomości klienta. Zamiast opowiadać o czymś niekiedy korzystne okazuje się przejście do działania, by w bezpiecznych gabinetowych warunkach doświadczyć nowej sytuacji, wypróbować nowy rodzaj zachowania, sprawdzić jak klient czuje się, reagując inaczej niż zwykle, pokonać wewnętrzne ograniczenia bądź lęk, zrobić krok w nowym kierunku. Forma i przebieg eksperymentu bywają niezwykle zróżnicowane i zawsze są uzgadniane z klientem. Akceptacja ze strony klienta i chęć udziału w eksperymencie jest podstawowym warunkiem jego powodzenia.

Psychoterapia Gestalt należy do nurtu psychoterapii humanistyczno-egzystencjalnych. Została stworzona przez Fritza Perlsa, który czerpał z wielu nurtów teoretycznych w tym psychoanalizy, psychologii postaci, teorii pola, filozofii egzystencjalnej, fenomenologii, filozofii Wschodu. W myśl psychoterapii Gestalt człowiek stanowi niepodzielną całość złożoną z trzech obszarów: fizycznego, psychicznego i duchowego, i posiada wrodzoną naturalną zdolność do osiągnięcia pełnej dojrzałości i zdrowia psychicznego, która niekiedy zostaje zahamowana. Celem psychoterapeuty Gestalt jest zidentyfikowanie blokad i udrożnienie procesów samoregulacji.

To spotkanie dwóch osób, terapeuty i klienta. W bezpiecznej przestrzeni gabinetu, w atmosferze zaufania i skupienia uwaga terapeuty kierowana jest wyłącznie na jednego klienta. Terapeuta wyposażony w wiedzę i doświadczenie pracuje wraz z klientem na rzecz rozwiązania zgłaszanych przez niego problemów. Psychoterapia jest formą leczenia zaburzeń psychicznych, do których należą między innymi depresja, nerwica, fobia, zaburzenia odżywiania, uzależnienie. Jednak z psychoterapii może korzystać każda osoba, która doświadcza trudności emocjonalnych, związanych z żałobą, lękiem, trudnościami w życiu rodzinnym, trudnościami w relacjach osobistych czy zawodowych, bezradnością, niską samooceną. Psychicznemu zdrowieniu towarzyszy często ogólna poprawa zdrowia i ustępowanie dokuczliwych objawów somatycznych, dlatego psychoterapia jest stosowana jako leczenie uzupełniające w chorobach psychosomatycznych, niektóre z nich to astma, migrena, bezsenność, alergie. Dla wielu osób psychoterapia staje się ścieżką rozwoju osobistego, pomaga pełniej i bardziej w zgodzie ze sobą realizować osobisty potencjał, budować poczucie autonomii i integralności, zwiększyć poczucie wolności i odpowiedzialności za własne życie.

Psychoterapia indywidualna odbywa się raz w tygodniu. Sesja trwa 50 minut. Decyzję o podjęciu psychoterapii podejmuje klient w porozumieniu z terapeutą. W trakcie kilku pierwszych sesji ustalany jest i zawierany kontrakt terapeutyczny, który stanowi rodzaj umowy między klientem i terapeutą. Podstawowe elementy kontraktu to cel terapii, długość jej trwania, miejsce i częstotliwość spotkań, zasady odwoływania wizyt, cena oraz zasady uiszczania płatności. Kontrakt nie jest sztywną umową, jego treść i forma mogą podlegać zmianie. Najczęściej jest to po prostu ustna umowa między klientem i terapeutą.

Każdego terapeutę obowiązuje zasada tajemnicy zawodowej i poufności. Oznacza to, że nie ujawnia on żadnych informacji, które otrzymuje od klienta. Odstępstwo od tej zasady dotyczy jedynie superwizji oraz sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia klienta lub innych osób. Superwizja to obowiązkowy, dla każdego terapeuty przestrzegającego zasad etyki zawodowej, proces konsultowania pracy terapeutycznej z bardziej doświadczonym psychoterapeutą, który uzyskał certyfikat superwizora. Każdy terapeuta na życzenie klienta jest zobowiązany do podania informacji o osobie swojego superwizora.

Psychoterapia pary to spotkanie, w którym uczestniczą partnerzy (małżonkowie) i jeden lub dwóch terapeutów. Staż pary, ani jej formalny status nie są istotne, istotna jest decyzja obojga klientów o tym, że chcą pracować nad swoim związkiem w ten właśnie sposób. W pewnym sensie klientem w psychoterapii par nie są pojedyncze osoby, tylko ich relacja. Z tego powodu kluczowa jest neutralna postawa terapeuty, która wyraża się w równym i bezstronnym traktowaniu partnerów nie tylko, jeśli chodzi o ilość poświęcanego im czasu i uwagi, ale również poprzez nieoceniającą i akceptującą postawę dla każdego z nich.

Stworzenie bliskiego intymnego związku, w którym znajdzie się miejsce na bliskość bez utraty autonomii, i który obronną ręką wyjdzie z wyzwań stawianych przez rodzicielstwo lub bezdzietność, to prawdopodobnie jedno z najważniejszych doświadczeń w życiu większości osób. Stworzenie związku, jego utrzymanie i umiejętne dbanie o niego niesie ze sobą nie tylko satysfakcję spełnionych oczekiwań i nadziei ale również gorycz rozczarowań.

Z reguły sesje w psychoterapii par są dłuższe niż w terapii indywidualnej (90 minut) i odbywają się rzadziej (co dwa tygodnie). Z tej formy pomocy korzystają najczęściej pary skonfliktowane lub w kryzysie zagrażającym dalszemu trwaniu związku, ale jest to również forma pomocy osobom, które są zdecydowane być ze sobą i chcą poprawić jakość swojego związku. Podobnie jak w psychoterapii indywidualnej pierwsze sesje mają charakter konsultacyjny i zmierzają do wyodrębnienia problemu do pracy i ustalenia kontraktu terapeutycznego.

W psychoterapii par dużo uwagi poświęca się zagadnieniom komunikacji, bardziej otwartemu i precyzyjnemu wyrażaniu swoich uczuć i potrzeb, aktywnemu słuchaniu, negocjowaniu rozwiązań, czasem uświadomieniu, że osiągniecie niektórych celów jest niemożliwe, ważna będzie zatem nauka osiągania rozwiązań kompromisowych. W trakcie trwania sesji tworzy się warunki i okazje, do wypróbowania nowych sposobów reagowania w stosunku do partnera, niekiedy partnerzy otrzymują wskazówki i zalecenia do wypróbowania w okresie między sesjami.

Pary, które zgłaszają się do gabinetu terapeuty doświadczają cierpienia w związku ze zdradą, brakiem zaangażowania partnera, niezaspokojonymi potrzebami bliskości i miłości, niezaspokojonymi potrzebami seksualnymi, trudnościami związanymi z brakiem potomstwa lub rodzicielstwem. Na każdym etapie trwania związku, w miarę jego dojrzewania i ewolucji, mogą wystąpić kryzysy. Trudnym dla wielu par okazuje się okres okołoporodowy, któremu prócz entuzjazmu i ekscytacji może towarzyszyć towarzyszy lęk i niepewność. Inny znaczący moment to okres nastoletniego buntu dorastających dzieci, a potem czas kiedy opuszczają one dom rodzinny a para rodzicielska staje przed wyzwaniami związanym z tzw. syndromem pustego gniazda. Częste obecnie rodziny patchworkowe niosą ze sobą cały szereg zarówno szans i możliwości, jak i potencjalnie trudnych sytuacji związanych z utrzymaniem poprawnych relacji między byłymi partnerami, tworzeniem relacji z nowymi partnerami bez wnoszenia obciążających doświadczeń z poprzednich związków, budowania poprawnych relacji z dziećmi nowego partnera oraz tworzenie warunków dla poprawnych kontaktów między dziećmi z różnych związków.

Psychoterapia grupowa może mieć formę cotygodniowych dwugodzinnych spotkań, które odbywają się o stałej porze w stałym miejscu lub intensywnego kilkudniowego treningu w trakcie którego sesje zajmują większą część dnia. Grupa terapeutyczna to środowisko, w którym odtwarzamy wzorce zachowań z codziennego życia. Indywidualne trudności każdego uczestnika znajdują swój wyraz w relacjach, które tworzy będąc w grupie terapeutycznej. Te bezwiednie powtarzane schematy można w trakcie sesji grupowych poddać obserwacji i rozważyć w jaki sposób pomagają nam one w życiu a w jakim stopniu są przeszkodą. Grupa to dogodne miejsce, by zbadać, jakie role społeczne przyjmujemy, jak reagujemy w konkretnych sytuacjach.

Częstą rozterką osób rozważających udział w terapii grupowej jest obawa przed otwartym opowiadaniem o sobie w obecności innych osób. W praktyce okazuje się, że jest to niekiedy łatwiejsze niż w terapii indywidualnej. Uczestnicy grupy z reguły dość szybko przekonują się, że inne osoby mają podobne trudności i doświadczenia, że nie są osamotnione a grupa oferuje wsparcie. Grupa nie tylko pomaga przełamać poczucie osamotnienia, ale stanowi dogodne środowisko by doświadczyć tego, że sami jesteśmy potrzebni innym. Grupa może mieć charakter zamknięty, co oznacza, że do końca jej trwania skład grupy nie jest uzupełniany o nowych członków, lub otwarty, kiedy nowe osoby mogą doliczyć do grupy w trakcie jej trwania. Czas trwania grupy zamkniętej jest z góry określony. Grupy z reguły są skoncentrowane na określonym rodzaju trudności. Ich specyfika jest określana z góry przez terapeutę prowadzącego grupę, który odbiera członków grupy w taki sposób, by łączyły ich podobne doświadczenia i by ułatwić im odnalezienie wspólnego celu.
Grupę terapeutyczną można polecić osobom pragnącym:
• nauczyć się otwarcie wyrażać swoje myśli i emocje, w tym te trudniej akceptowane, jak złość czy gniew;
• rozwijać relacje wolne od obciążających schematów;
• lepiej zrozumieć powody psychicznego bólu, którego doświadczają w relacjach z innymi;
• nauczyć się, jak tworzyć satysfakcjonujące relacje z ważnymi dla nas osobami i jak tworzyć bliskie, intymne relacje;
• doświadczającym braku sensu w życiu i osamotnienia;
• zwiększyć swoją spontaniczność, konfrontować się bez lęku,
• lepiej zrozumieć zachowania innych osób.

Umów się na spotkanie